Dengue Symptoms in Marathi: संपूर्ण माहिती
दरवर्षी जवळपास 40 कोटी लोकांना डेंग्यूची लागण होते. गंभीर डेंग्यूमुळे अंदाजे 10 कोटी लोक आजारी पडतात आणि 40,000 लोकांची मृत्यू होते. भारतात 2023 मध्ये 2.5 लाखांहून अधिक लोकांना डेंग्यू झाला.
अॅनोफिलीस, एडिस आणि क्युलेक्स हे डासांच्या सर्वात धोकादायक प्रजाती आहेत.
- एलएफ, झिका, डेंग्यू, पिवळा ताप एकटा एडिस इजिप्ती पसरतो.
- मलेरियासाठी अॅनोफिलीस डास जबाबदार आहे.
- सामान्य घरातील डास म्हणून ओळखल्या जाणार्या क्युलेक्समुळे वेस्ट नाईल ताप, सेंट लुईस एन्सेफलायटीस आणि जपानी एन्सेफलायटीस, तसेच पक्षी आणि घोड्यांचे विषाणूजन्य रोग होतात.
येथे आपण डेंग्यू तापाबद्दल जाणून घेणार आहोत.
डेंग्यू हा डासांमुळे पसरणारा आजार आहे जो बहुतेक जगाच्या ट्रॉपिकल आणि सबट्रॉपिकल भागात होतो. डेंग्यू ताप हा सामान्य तापापेक्षा वेगळा असतो. लक्षणे 3 दिवसांनी दिसतात. जेव्हा तो सौम्य असतो तेव्हा त्याला उच्च ताप आणि फ्लू सारखी लक्षणे दिसतात. गंभीर डेंग्यू ताप असल्यास गंभीर रक्तस्त्राव, ब्लड प्रेशर अचानक कमी होणे (शॉक) आणि मृत्यू होऊ शकतो. याला डेंग्यू हेमोरेजिक ताप असेही म्हणतात.
डेंग्यूचे विषाणू Aedes प्रजाती (Ae. Aegypti किंवा Ae. Albopictus.) नावाच्या डासांच्या चावल्या मुळे होते.
DENV 1, DENV 2, DENV 3 आणि DENV 4 हे डेंग्यूचे 4 प्रकार आहेत. तुम्हाला डेंग्यूचा ताप अनेक वेळा होऊ शकतो.
डेंग्यूचे डास कसे ओळखावे.
एडीज या डासांच्या शरीरावर काळे आणि पांढरे पॅटर्णस असतात. इजिप्तीच्या (Ae. Aegypti) पाठीमागे अनेक पांढऱ्या रेषा असतात, तर अल्बोपिक्टसच्या (Ae. Albopictus) पाठीवर जाड पांढरी रेषा असते.
डेंग्यूचा प्रसार कसा होतो.
या प्रकारचे डास विशेषत: वाट्या, बादल्या, प्राण्यांचे भांडे आणि फ्लॉवर पॉट्स यांसारख्या कंटेनरमध्ये अंडी घालतात ज्यामध्ये पाणी असते. हे डास लोकांच्या जवळ घरामध्ये आणि बाहेर दोन्ही ठिकाणी राहतात. संक्रमित डास चाव्याव्दारे लोकांमध्ये विषाणू पसरवतात. डेंग्यू, चिकुनगुनिया, झिका यासारखे आजार डासांमुळे होतात. ते दिवसा आणि रात्री चावतात. संक्रमित गर्भवती स्त्री गर्भधारणेदरम्यान किंवा जन्माच्या वेळी तिच्या बाळाला विषाणू पास करू शकते. गर्भधारणेदरम्यान जर आईला डेंग्यू झाला असेल तर गर्भाचा त्रास, बाळांना अकाली जन्म आणि कमी वजन होण्याची शक्यता असते.
डेंग्यूची लक्षणे काय आहेत.
बहुतेक लोकांमध्ये डेंग्यू संसर्गाची लक्षणे दिसत नाहीत. सौम्य डेंग्यूची लक्षणे फ्लूची लक्षणे समजली जातात. हे लक्षणे इन्फेक्शनच्या 3-10 दिवसा नंतर दिसतात. जसे की –
- उच्च ताप -104 F (40 C).
- डोकेदुखी.
- पुरळ.
- स्नायू, हाडे किंवा सांधेदुखी.
- मळमळ.
- उलट्या होणे.
- डोळ्यांच्या मागे वेदना.
लक्षणे 2-7 दिवस टिकतात. बहुतेक वेळा लोक 7-10 दिवसांत बरे होतात.
काही प्रकरणांमध्ये, लक्षणे जीवघेणी असतात. याला गंभीर डेंग्यू, डेंग्यू हेमोरेजिक फिव्हर किंवा डेंग्यू शॉक सिंड्रोम म्हणतात.
- व्यक्तीच्या रक्तवाहिन्या खराब होतात आणि गळती / लीक होतात.
- प्लेटलेटची संख्या कमी होत जाते.
- त्यांना शॉक, इंटर्नल ब्लीडींग, अवयव निकामी होणे आणि मृत्यू देखील होऊ शकतो.
गंभीर डेंग्यू तापाची लक्षणे आहेत –
- तीव्र पोटदुखी.
- कठीण किंवा जलद श्वास घेणे.
- सतत उलट्या होणे.
- तुमच्या हिरड्या किंवा नाकातून रक्त येणे.
- उलट्या, तुमच्या मल किंवा लघवीत रक्त.
- चिडचिड किंवा अस्वस्थता.
- त्वचेखाली रक्तस्त्राव, जे कदाचित जखमासारखे दिसू शकते.
- थकवा.
- त्वचेवर लाल ठिपके.
- स्टूलमध्ये रक्त किंवा रक्त उलट्या होणे.
घरी उपचार कसे करावे.
डेंग्यूवर उपचार करण्यासाठी कोणतेही विशिष्ट औषध नाही. जर त्या व्यक्तीमध्ये सौम्य डेंग्यूची लक्षणे असतील तर तुम्ही त्यांना घरी मदत करण्याचा प्रयत्न करू शकता.
- पेशंटला शक्य तितका आराम द्या.
- इबुप्रोफेन किंवा ऍस्पिरिन देऊ नका.
- तापमान नियंत्रित करण्याचा प्रयत्न करा. तुम्ही रुग्णाच्या त्वचेला थंड पाण्याने स्पंज करू शकता.
- ताप नियंत्रित करण्यासाठी पॅरासिटामॉल देऊ शकता.
- गर्भवती महिलांनी डॉक्टरांच्या परवानगीशिवाय औषध घेऊ नये. सुरक्षित आणि मान्यताप्राप्त रिपेलंट्स देखील वापरा.
- त्यांना हायड्रेटेड ठेवा. भरपूर पाणी, ज्यूस, सूप द्या.
- जेव्हा ताप निघून जातो तो टप्पा अत्यंत गंभीर असतो. चेतावणीची चिन्हे दिसण्यासाठी तुम्ही रुग्णाला बारकाईने पहावे.
तुम्ही डॉक्टरकडे कधी जावे.
- जर पेशंट पुरेसे पाणी पीत नसेल किंवा ताप, उलट्या यामुळे शरीरातील फ्लुईड कमी होत असेल, तर तुम्ही त्यांना डॉक्टरकडे घेऊन जावे.
- खूप कमी वेळा बाथरूम यूज करणे. मुलांसाठी डायपरची संख्या तपासा.
- अती चिडलेले
- जेव्हा मूल रडते तेव्हा थोडे किंवा अश्रू न येणे.
- थंड किंवा चिकट हाथ आणि पायाची बोटं.
- कोरडे तोंड, जीभ किंवा ओठ.
- त्वचेवर लाल ठिपके.
- बुडलेले डोळे.
- बाळाच्या डोक्यावरील सॉफ्ट स्पॉट खाली दाबते.
- तुम्हाला डेंग्यूची लक्षणे आढळल्यास किंवा डेंग्यूचा धोका असलेल्या भागात राहत असल्यास किंवा प्रवास केला असल्यास तुम्ही डेंग्यू चाचणी करणे आवश्यक आहे. डेंग्यूची पुष्टी करण्यासाठी चाचणी हा एकमेव मार्ग आहे.
तुमच्या घरात डेंग्यूचा प्रसार कसा थांबवायचा.
काही टिप्स आहेत ज्याद्वारे तुम्ही डेंग्यू टाळू शकता आणि स्वतःला आणि आपल्या कुटुंबाला सुरक्षित ठेवू शकता.
- नेहमी मच्छरदाणीखाली झोपावे, विशेषतः जर कुटुंबातील कोणत्याही सदस्याला डेंग्यूचा त्रास असेल.
- घरात डास येऊ नयेत म्हणून खिडक्या आणि दरवाजांवर नेट स्क्रीन लावा.
- घरात डास नाहीत याची खात्री करा.
- जिथे पाणी जमा होऊ शकते ते कंटेनर रिकामे करा.
- आठवड्यातून एकदा इनडोअर कीटक फवारण्या वापरा. झाडे, फर्निचर, कपाट यांसारख्या थंड आणि गडद ठिकाणी डासांची जास्त शक्यता असते.
घराबाहेर डास कसे नियंत्रित करावे.
त्याचप्रमाणे तुम्ही रोग पसरवणाऱ्या डासांपासून बचाव करण्यासाठी पावले उचलू शकता.
- डास साचलेल्या पाण्यात अंडी घालतात. असे कंटेनर रिकामे करणे आणि ते नियमितपणे स्वच्छ करणे सुनिश्चित करा.
- पाणी स्टोरेज कंटेनर झाकण्यासाठी चांगले झाकण वापरा आणि इतर प्रकारच्या कंटेनरसाठी लहान छिद्र असलेली जाळी वापरा.
- सेप्टिक टाक्या आणि पाईप्सची दुरुस्ती आणि कव्हर करा.
- आपली त्वचा झाकणारे कपडे घाला.
- तुमच्या घराजवळील रस्ते आणि मैदानावरील सर्व खड्डे भरा.
- तुमच्या परिसरात नियमितपणे कीटक नियंत्रण करा.
- तुम्ही स्थानिक अधिकाऱ्यांची मदत घेऊ शकता.
डेंग्यूचे 4 प्रकार आहेत. उपलब्ध लस केवळ 1 प्रकारच्या डेंग्यू विषाणूविरूद्ध उपयुक्त आहे आणि ती इतर तीन विरूद्ध कमी प्रभावी आहे ज्यामुळे गंभीर संसर्ग होऊ शकतो. हे देखील कारण आहे की आपण आपला परिसर स्वच्छ ठेवला पाहिजे.
